Chapter 12
भक्तियोग
The Yoga of Devotion
Verses
Verse 1
अर्जुन उवाच एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते। येचाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः।।12.1।।
arjuna uvāca evaṃ satatayuktā ye bhaktāstvāṃ paryupāsate| yecāpyakṣaramavyaktaṃ teṣāṃ ke yogavittamāḥ||12.1||
Verse 2
श्री भगवानुवाच मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते। श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः।।12.2।।
śrī bhagavānuvāca mayyāveśya mano ye māṃ nityayuktā upāsate| śraddhayā parayopetāste me yuktatamā matāḥ||12.2||
Verse 3
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते। सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम्।।12.3।।
ye tvakṣaramanirdeśyamavyaktaṃ paryupāsate| sarvatragamacintyaṃ ca kūṭasthamacalaṃ dhruvam||12.3||
Verse 4
संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः। ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः।।12.4।।
saṃniyamyendriyagrāmaṃ sarvatra samabuddhayaḥ| te prāpnuvanti māmeva sarvabhūtahite ratāḥ||12.4||
Verse 5
क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम्। अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते।।12.5।।
kleśo'dhikatarasteṣāmavyaktāsaktacetasām| avyaktā hi gatirduḥkhaṃ dehavadbhiravāpyate||12.5||
Verse 6
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः। अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते।।12.6।।
ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi saṃnyasya matparāḥ| ananyenaiva yogena māṃ dhyāyanta upāsate||12.6||
Verse 7
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात्। भवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्।।12.7।।
teṣāmahaṃ samuddhartā mṛtyusaṃsārasāgarāt| bhavāmi nacirātpārtha mayyāveśitacetasām||12.7||
Verse 8
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय। निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः।।12.8।।
mayyeva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya| nivasiṣyasi mayyeva ata ūrdhvaṃ na saṃśayaḥ||12.8||
Verse 9
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम्। अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय।।12.9।।
atha cittaṃ samādhātuṃ na śaknoṣi mayi sthiram| abhyāsayogena tato māmicchāptuṃ dhanañjaya||12.9||
Verse 10
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव। मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि।।12.10।।
abhyāse'pyasamartho'si matkarmaparamo bhava| madarthamapi karmāṇi kurvan siddhimavāpsyasi||12.10||
Verse 11
अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः। सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्।।12.11।।
athaitadapyaśakto'si kartuṃ madyogamāśritaḥ| sarvakarmaphalatyāgaṃ tataḥ kuru yatātmavān||12.11||
Verse 12
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते। ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्।।12.12।।
śreyo hi jñānamabhyāsājjñānāddhyānaṃ viśiṣyate| dhyānātkarmaphalatyāgastyāgācchāntiranantaram||12.12||
Verse 13
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च। निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी।।12.13।।
adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca| nirmamo nirahaṅkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī||12.13||
Verse 14
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः। मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः।।12.14।।
santuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ| mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaḥ sa me priyaḥ||12.14||
Verse 15
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः। हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः।।12.15।।
yasmānnodvijate loko lokānnodvijate ca yaḥ| harṣāmarṣabhayodvegairmukto yaḥ sa ca me priyaḥ||12.15||
Verse 16
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः। सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः।।12.16।।
anapekṣaḥ śucirdakṣa udāsīno gatavyathaḥ| sarvārambhaparityāgī yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ||12.16||
Verse 17
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति। शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान्यः स मे प्रियः।।12.17।।
yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati| śubhāśubhaparityāgī bhaktimānyaḥ sa me priyaḥ||12.17||
Verse 18
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः। शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः।।12.18।।
samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ| śītoṣṇasukhaduḥkheṣu samaḥ saṅgavivarjitaḥ||12.18||
Verse 19
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येनकेनचित्। अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः।।12.19।।
tulyanindāstutirmaunī santuṣṭo yenakenacit| aniketaḥ sthiramatirbhaktimānme priyo naraḥ||12.19||
Verse 20
ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते। श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः।।12.20।।
ye tu dharmyāmṛtamidaṃ yathoktaṃ paryupāsate| śraddadhānā matparamā bhaktāste'tīva me priyāḥ||12.20||