Chapter 9
शीक्षावल्ली · नवमोऽनुवाकः
Shikshavalli · Anuvaka 9
Verses
Verse 1
ऋतं च स्वाध्यायप्रवचने च । सत्यं च स्वाध्यायप्रवचने च । तपश्च स्वाध्यायप्रवचने च । दमश्च स्वाध्यायप्रवचने च । शमश्च स्वाध्यायप्रवचने च । अग्नयश्च स्वाध्यायप्रवचने च । अग्निहोत्रं च स्वाध्यायप्रवचने च । अतिथयश्च स्वाध्यायप्रवचने च । मानुषं च स्वाध्यायप्रवचने च । प्रजा च स्वाध्यायप्रवचने च । प्रजनश्च स्वाध्यायप्रवचने च । प्रजातिश्च स्वाध्यायप्रवचने च । सत्यमिति सत्यवचा राथी तरः । तप इति तपोनित्यः पौरुशिष्टिः । स्वाध्यायप्रवचने एवेति नाको मौद्गल्यः । तद्धि तपस्तद्धि तपः ॥ १॥
ṛtaṃ ca svādhyāyapravacane ca | satyaṃ ca svādhyāyapravacane ca | tapaśca svādhyāyapravacane ca | damaśca svādhyāyapravacane ca | śamaśca svādhyāyapravacane ca | agnayaśca svādhyāyapravacane ca | agnihotraṃ ca svādhyāyapravacane ca | atithayaśca svādhyāyapravacane ca | mānuṣaṃ ca svādhyāyapravacane ca | prajā ca svādhyāyapravacane ca | prajanaśca svādhyāyapravacane ca | prajātiśca svādhyāyapravacane ca | satyamiti satyavacā rāthī taraḥ | tapa iti taponityaḥ pauruśiṣṭiḥ | svādhyāyapravacane eveti nāko maudgalyaḥ | taddhi tapastaddhi tapaḥ || 1||
Meaning
Righteousness (rita), and study-and-teaching; truth (satya), and study-and-teaching; austerity, self-control, tranquillity, the (sacred) fires, the agnihotra, guests, human duties, offspring, procreation, the grandchild — (each) together with study and teaching. 'Truth alone,' says Satyavacha of the Rathitara line; 'Austerity,' says Taponitya of the Paurushishti line; 'Study and teaching alone,' says Naka of the Mudgala line — for that is austerity, that is austerity.
ऋत, और स्वाध्याय-प्रवचन; सत्य, और स्वाध्याय-प्रवचन; तप, दम, शम, अग्नियाँ, अग्निहोत्र, अतिथि, मानुष कर्तव्य, प्रजा, प्रजनन, प्रजाति (पौत्र) — (प्रत्येक) स्वाध्याय और प्रवचन के साथ। 'सत्य ही' — ऐसा सत्यवचा राथीतर कहते हैं; 'तप' — ऐसा तपोनित्य पौरुशिष्टि कहते हैं; 'स्वाध्याय और प्रवचन ही' — ऐसा नाक मौद्गल्य कहते हैं; क्योंकि वही तप है, वही तप है।